(۶) هزينه زندگى

كسب و كارى براى تامين هزينه زندگى
۱. در صورت امكان بر هر فردى واجب است كه براى فراهم كردن نيازمنديهاى خود و كسانى كه هزينه زندگى آنها بر عهده اوست - مانند فرزند - كسب و كار مى كند (۲۴۰).
۲. كسى كه تأمين هزينه هايى مانند: مخارج زن و فرزند بر او واجب است و مالى ندارد، بايد براى فراهم كردن آن هزينه ها كسب و كار بپردازد (۲۴۱).
۳. كسب و كار براى توسعه بخشيدن بر خانواده و دستگيرى از مستمندان و نيازمندان مستحب است (۲۴۲).

هزينه فرزندان و نوه ها
۱. مشهور آن است كه هزينه زندگى فرزند - در صورتى كه از خودش درآمدى ندارد و فقير است - دختر باشد يا پسر، به ترتيب اولويت بر عهده افراد زير است:
-پدر
- جد پدرى
-مادر
- والدين مادر - كه بايد هر يك نيمى از آن را بپردازند - و اگر مادر پدر هم داشته باشد بايد به اتفاق والدين مادرش نفقه او را بدهند، و اين قول مشهور موافق با احتياط است (۲۴۳).
۲. واجب است انسان - در صورتى كه بتواند - هزينه زندگى فرزندان و نوه ها و نتيجه هاى خود، و فرزندان آنها را كه فقير بوده و توانايى كسب و كار ندارند بدهد؛ خواه كوچك باشد يا برزگ، مسلمان باشند يا كافر (۲۴۴).
۳. بر پدر و مادر واجب است كه هزينه زندگى فرزند فقير خود را بدهند و به صرف اينكه فرزند بتواند از وجوهات استفاده كند، وجوب نفقه اش از عهده پدر و مادر برداشته نمى شود، چه گرفتن وجوهات برايش اهانت باشد يا اهانت نباشد ولى اگر كسى هزينه زندگى او را بدهد، وجوب نفقه از والدينش ساقط مى شود (۲۴۵).
۴. فقط هزينه زندگى فرزند و اولاد فرزند، بر پدر واجب است ولى هزينه زندگى همسر فرزندش بر او واجب نيست (۲۴۶).
۵. پرداخت هزينه فرزندى كه فقيرى است و توانايى كسب ندارد بر پدر و مادر او واجب است. اما هزينه ازدواج او بر والدينش واجب نيست (۲۴۷).
۶. پدرى كه هزينه زندگى فرزند فقير خود را نپرداخته ولايت او بر فرزند نابالغش از بين نمى رود (۲۴۸).
۷. پدرى كه هزينه زندگى فرزند فقير خود را نپرداخته بدهكار نيست ولى چنانچه شخصى به در خواست پدر مبلغى را هزينه كرده است، پدر ضامن است اما اگر؛ درخواست او نبوده ضامن نيست (۲۴۹).
۸. توسعه بخشيدن در پرداخت هزينه زندگى همسر و فرزند، ثوابش از صدقه دادن به ديگران برتر است (۲۵۰).

پرداخت خمس و زكات به فرزند
۱. چون مخارج فرزند بر عهده ولى اوست، بنابر احتياط واجب دادن زكات به فرزند براى توسعه در زندگى جايز نيست (۲۵۱).
۲. بنابر احتياط واجب ولى كودك نمى تواند خمس مال خود را به فرزند خود براى مخارجى كه بر عهده اوست بدهد (۲۵۲).

هزينه يتيمان
۱. قيم بايد مسائل زير را در رابطه با هزينه زندگى يتيمان مراعات كند:
بايد هزينه زندگى يتيمان را به طور معمول از اموال آنها بدهد و بر آنها سخت نگيرد (۲۵۳).
بايد عادت يتيم و كودكى همچون او را ملاحظه كند و خوراك و پوشاك را مطابق شان او تهيه نمايد (۲۵۴).
در دادن نفقه به يتيم نبايد اسراف كند (۲۵۵) و چنانچه اسراف كند، ضامن است (۲۵۶).
مى تواند در خوردنى و نوشيدنى يتيم را يكى از عائله خود حساب كرده و آنچه را كه به مصروف آنها رسانده بين تعداد نفرات تقسيم كند و سپس يتيم را از مال او بر دارد (۲۵۷).
نمى تواند يتيم را در لباس با عائله خود يك جا حساب كند بلكه اگر مى خواهد هزينه يتيم را از اموال او بپردازد بايد لباس او را جداگانه حساب كند (۲۵۸).

جهيزيه دختر
۱. جهيزيه اى را كه پدر از درآمد ساليانه خود براى دخترش مى خرد،
- اگر به واسطه صلح يا بخشش به ملكيت دخترش در آورده باشد نمى تواند آن را پس بگيرد و اگر ملك او نكرده باشد، پس گرفتن آن اشكال ندارد (۲۵۹).
- ظاهرش اين است كه به عنوان بخشش به دختر داده مى شود، در نتيجه مال دختر بوده و پس از مرگ دختر به وارثانش مى رسد (۲۶۰).
- اگر معلوم باشد كه پدر، جهيزيه را به دختر نبخشيده، جهيزيه متعلق به پدر است (۲۶۱).

لباس و زيور
۱. بنابر احتياط واجب بايد پسر بچه ها را از زينت كردن به طلا باز دارند (۲۶۲).
۲. احتياط واجب است كه مكلفين امكان پوشيدن طلا را در اختيار پسر بچه هاى مميز قرار ندهند (۲۶۳).
۳. قرار دادن امكانات زينت كردن به طلا در اختيار پسر بچه هاى غير مميزى كه در نوع لباس تشخيصى ندارند جايز است (۲۶۴).
۴. بنابر احتياط واجب بايد پسر بچه ها را از پوشيدن لباس حرير باز دارند (۲۶۵)

 

---------------------------------------------------
(۲۴۰) - ت، گ، ص ۴۸۹،م ۲۸۵۷. 
(۲۴۱) - ت، خ، ص ۳۴۸، م-۲۶۱ت. گ، ص، ۳۴۷، م ۲۶۱. 
(۲۴۲) - ت. خ. ص ۳۴۸،م ۲۶۱ -ت. گ. ص ۳۴۷،م ۲۶۱. 
(۲۴۳) - مناهج، ج ۲، ص ۳۱۳،م ۱۴۰۳. 
(۲۴۴) - تحرير، ج ۲، ص ۳۱۹،م ۱. 
(۲۴۵) - منهاج، ج ۲، ص ۳۱۳،م ۱۴۰۱. 
(۲۴۶) - تحرير، ج ۲، ص ۳۲۱،م ۱۰. 
(۲۴۷) - مجمع، ج ۲، ص ۱۸۴،م ۵۲۴. 
(۲۴۸) - مجمع، ج ۱، ص ۵۵۷،م ۷۱. 
(۲۴۹) - استفتائات، ج ۲، ص ۵۴۶،م ۶۴. 
(۲۵۰) - عروه، ج ۲، ص ۳۱۹،م ۱۲۲۷. 
(۲۵۱) - عروه، ج ۲، ص ۳۱۹،م ۹، الثالث. 
(۲۵۲) - ت. ا،م ۱۸۳۵ و ۱۱۸۴۱. 
(۲۵۳) - تحرير، ج ۲، ص ۱۵،م ۱۵ و ص ۱۰۶،م ۵۸ - مجمع، ج ۲، ص ۲۸۷،م ۸۱۴. 
(۲۵۴) - تحرير، ج ۲، ص ۱۵،م ۱۵ و ص ۵۸ - مجمع، ج ۲، ص ۲۸۷،م ۸۱۴. 
(۲۵۵) - مجمع، ج ۲، ص ۲۸۷،م ۸۱۴ - تحرير، ج ۲، ص ۱۵،م ۱۵. 
(۲۵۶) - تحرير، ج ۲، ص ۱۰۶،م ۵۸- مجمع، ج ۲، ص ۲۸۷،م ۸۱۴. 
(۲۵۷) - تحرير، ج ۲، ص ۱۴،م ۱۲. 
(۲۵۸) - تحرير، ج ۲، ص ۱۴،م ۱۲. 
(۲۵۹) - ت. گ. ص ۴۸۴،م ۲۸۴۴ -ت. خ. ص ۴۹۳،م ۲۸۲۲. 
(۲۶۰) - مجمع، ج ۲، ص ۱۳۴،م ۳۵۱. 
(۲۶۱) - مجمع، ج ۲، ص ۱۳۴،م ۳۵۱. 
(۲۶۲) - عروه، ج ۱، ص ۷۴۲،م ۳۶. 
(۲۶۳) - عروه، ج ۱، ص ۵۶۳،م ۲۰. 
(۲۶۴) - عروه، ج ۱، ص ۵۶۳،. ۲۰. 
(۲۶۵) - عروه، ج ۱،ص ۷۴۲، م ۳۶.

Share