کُنیه و القاب امام حسن عسکری(ع)

امام حسن عسکری علیه السلام

مقدّمه

«کُنیه و القاب» ریشه کهن و تاریخی نزد اعراب قبل از اسلام دارد.

همین موضوع بعد از اسلام نیز در بین مسلمانان استمرار داشته و دارد و به مناسبت های مختلف برای افراد کنیه یا لقب هایی انتخاب می کردند. انتخاب این کنیه ها و القاب، گاهی به مناسبت شُهرت شخص در قبیله خود بوده است، مثل «شیخ الطّائفه»؛ یعنی بزرگ قبیله و یا به سبب زیبایی فرد، شغل، زادگاه، انتساب به قوم و خاندانی، واقعه تاریخی و گاهی نیز انتخاب لقب، برای تحقیر و اهانت به آنهاست. اما در مورد «کُنیه» باید گفت اصل آن از «کنایه» است و کنایه این است که کلمه ای گفته شود و از آن چیز دیگری اراده شود و غالباً انتخاب کنیه به سبب ارتباط پدری، مادری، پسری و دختری است که در این راستا، از واژگان: ابو، امّ، ابن و بنت استفاده می شود.

کنیه های امام حسن عسکری علیه السلام

ابن الرّضا؛ امام حسن عسکری علیه السلام ، پدر و جدّش به ابن الرضا مشهور بودند.۱

ابوالخلف نیز کنیه امام حسن عسکری علیه السلام است.۲

ابوعبداللّه؛ کنیه سه امام است: امام حسین، امام صادق و امام حسن عسکری علیهم السلام .۳

ابومحمّد۴؛ ابومحمّد الحسن الخالص۵؛ ابومحمّدالعسکری۶؛ ابوالحسن۷ از دیگر کنیه های امام عسکری علیه السلام است.

القاب امام علیه السلام

اَلاَخیر۸، التّقی۹، الحسن الخالص۱۰، الحسن العسکری۱۱، الخالص۱۲، الرّفیق۱۳، الزّکی۱۴، السّراج۱۵، السّراج المضی ء۱۶، الشّافی۱۷، صاحب العسکر الآخر۱۸، صاحب العسکر۱۹، الصّامت۲۰، الطّیّب۲۱، العالم۲۲.

لازم به یادآوری است که: محقّق خوانساری در کتاب «فقه الرّضا» گفته است: مراد از العالم و الفقیه در لسان ادلّه، یکی از عسکریین علیهماالسلام است.۲۳

العسکری۲۴، العلوی۲۵، الفتّاح۲۶، الفقیه۲۷، الماضی۲۸، المتوکّل۲۹، المرتضی۳۰، المرضیّ۳۱، المؤدّی۳۲، المضی ء۳۳، النّاصح۳۴، النّقی۳۵، الهادی۳۶، ولیّ المؤمنین۳۷، التّقیان۳۸، النّقیان۳۹، العسکریان۴۰، السّبطان۴۱.

 

منبع: فرهنگ كوثر - زمستان ۱۳۸۲، شماره ۶۰ - کُنیه و القاب امام حسن عسکری(ع)
------------------------------------
پی نوشت:

۱. اعلام الوری، ج ۲، ص ۱۳۱، مؤسّسه آل البیت؛ مناقب آل ابی طالب، ج ۴، ص ۴۲۱.
۲. مناقب آل ابی طالب، ج ۴، ص ۴۲۱.
۳. جامع المقال، ص ۱۸۴.
۴. کشف الغمّه، ج ۳، ص ۲۷۱؛ مناقب آل ابی طالب، ج ۴، ص ۴۲۱؛ بحارالانوار، ج ۵۰، ص ۲۳۶.
۵. رشفة الصّادی، حضرمی، ص ۲۸۳.
۶. تاریخ بغداد، ج ۷، ص ۳۶۶.
۷. دلائل الامامه، ص ۴۲۴.
۸. جامع المقال، ص ۱۸۵؛ زاد المجتهدین، (مقدمه).
۹. تاریخ اهل البیت(ع)، ص ۱۳۱.
۱۰. کشف الغمّه، ج ۳، ص ۲۷۱.
۱۱. مناقب آل ابی طالب، ج ۴، ص ۴۲۱، (چاپ بیروت، ج ۴، ص ۴۵۵).
۱۲. کشف الغمّه، ج ۳، ص ۲۷۱؛ بحارالانوار، ج ۵۰، ص ۲۳۶؛ فوائد تنقیح المقال، ج ۱، ص ۱۸۹.
۱۳. مناقب آل ابی طالب، ج ۴، ص ۴۲۱؛ بحارالانوار، ج ۵۰، ص ۲۳۶.
۱۴. همان؛ جامع المقال، ص ۱۸۵؛ مجمع الرجال، ج ۷، ص ۱۹۴.
۱۵. اعلام الوری، ص ۳۴۹؛ مناقب آل ابی طالب، ج ، ص ۴۲۱؛ تنقیح المقال، ج ۱، ص ۸۸، چاپ سنگی.
۱۶. مناقب آل ابی طالب، ج ۴، ص ۴۲۱.
۱۷. همان؛ بحارالانوار، ج ۵۰، ص ۲۳۶.
۱۸. بحارالانوار، ج۸۴، ص ۲۷، ح ۲۱؛ فلاح السّائل، ص ۱۸۳.
۱۹. جامع المقال، ص ۱۸۵؛ مجمع الرّجال، ج ۷، ص ۱۹۴؛ الاحتجاج، ص ۲۷۵؛ اصول کافی، ج ۷، ص ۵۹.
۲۰. مناقب آل ابی طالب، ج ۴، ص ۴۲۱.
۲۱. التوحید، ص ۱۰۱، ح ۱۱.
۲۲. اعلام الوری، ص ۳۳۹؛ کشف الغمّه، ج ۳، ص ۲۶۳؛ مناقب آل ابی طالب، ج ۴، ص ۴۰۱؛ دلائل الامامه، ص ۲۱۷.
۲۳. فقه الرّضا، ص ۱۷.
۲۴.اعلام الوری،ص۳۴۹؛مناقب آل ابی طالب،ج۴،ص۴۲۱؛ الدروس، ج ۲، ص ۱۵؛ کشف الغمّه، ج ۳، ص ۲۷۳.
۲۵. جمال الاسبوع، ص ۴۰.
۲۶. کشف الغمه، ج ۳، ص ۲۳۰.
۲۷ و ۲۸. جامع المقال، ص ۱۸۵.
۲۹. کشف الغمّه، ج ۳، ص ۲۳۰.
۳۰. همان و ص ۲۴۵.
۳۱. مناقب آل ابی طالب، ج ۴، ص ۴۲۱؛ بحارالانوار، ج ۵۰، ص ۲۳۷.
۳۲. جمال الاسبوع، ص ۴۰.
۳۳. مناقب آل ابی طالب، ج ۴، ص ۴۲۱ و ۳۷۹؛ بحارالانوار، ج ۵۰، ص ۲۳۶.
۳۴.کشف الغمّه،ج۳،ص۲۳۰؛تاریخ اربلی،ج۳،ص۲۴۵.
۳۵. تاریخ اهل البیت(ع)، ص ۱۳۲؛ الدروس، ج ۲، ص ۱۵؛ کشف الغمّه، ج ۳، ص ۲۳۰.
۳۶. اعلام الوری، ص ۳۴۹؛ مناقب آل ابی طالب، ج۴، ص ۴۲۱؛ الدروس، ج ۲، ص ۱۵.
۳۷. الدروس، ج ۲، ص ۱۴.
۳۸ـ۴۰. جامع المقال، ص ۱۸۵؛ مجمع الرّجال، ج۷،

Share