پیامبران اولواالعزم | نام پنج رسول برتر الهی در قرآن

پیامبران اولواالعزم چه کسانی هستند؟ بررسی آیات و روایات درباره پنج پیامبر بزرگ الهی

در تاریخ نبوت و رسالت، ۱۲۴۰۰۰ پیامبر برای هدایت بشر مبعوث شدند. اما در این میان، پنج پیامبر جایگاهی ویژه دارند و خداوند در قرآن کریم از آنان با عنوان «اولواالعزم» یاد می‌کند. مستندات قرآنی و روایی نشان می‌دهد که این پنج تن، محور اصلی رسالت الهی و صاحبان شریعت‌های بزرگ بوده‌اند.

بررسی آیات و روایات درباره پیامبران اولواالعزم

از میان ۱۲۴۰۰۰ پیامبر الهی، پنج تن به عنوان «پیامبران اولواالعزم» شناخته می‌شوند: حضرت نوح (علیه‌السلام)، حضرت ابراهیم (علیه‌السلام)، حضرت موسی (علیه‌السلام)، حضرت عیسی (علیه‌السلام) و حضرت محمد (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم).

خداوند متعال در آیه ۷ سوره احزاب می‌فرماید: «وَإِذْ أَخَذْنَا مِنَ النَّبِيِّينَ مِيثَاقَهُمْ وَمِنْكَ وَمِنْ نُوحٍ وَإِبْرَاهِيمَ وَمُوسَىٰ وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ وَأَخَذْنَا مِنْهُمْ مِيثَاقًا غَلِيظًا»؛ در این آیه، پس از اشاره به پیمان عمومی پیامبران، نام پنج پیامبر به‌طور خاص ذکر شده و از آنان «پیمانی محکم» گرفته شده است. این تفکیک، نشان‌دهنده جایگاه ممتاز این پنج تن در میان رسولان الهی است.

همچنین در آیه ۱۳ سوره شوری می‌فرماید: «شَرَعَ لَكُمْ مِنَ الدِّينِ مَا وَصَّىٰ بِهِ نُوحًا وَالَّذِي أَوْحَيْنَا إِلَيْكَ وَمَا وَصَّيْنَا بِهِ إِبْرَاهِيمَ وَمُوسَىٰ وَعِيسَىٰ أَنْ أَقِيمُوا الدِّينَ وَلَا تَتَفَرَّقُوا فِيهِ...»؛ در این آیه نیز دینی که خداوند تشریع کرده، به همین پنج پیامبر بزرگ نسبت داده شده و محور اصلی دعوت آنان را «برپاداری دین و پرهیز از تفرقه» معرفی می‌کند.

روایات فراوانی از منابع شیعه و اهل سنت نیز همین پنج تن را به عنوان پیامبران اولواالعزم تأیید می‌کند. در حدیثی از امام باقر و امام صادق (علیهماالسلام) آمده است که فرمودند: «پیامبران اولواالعزم پنج نفرند: نخستین‌شان نوح، سپس ابراهیم، سپس موسی، سپس عیسی و سپس محمد (علیهم‌السلام)». (۱)

امام سجاد (علیه‌السلام) نیز در حدیثی می‌فرمایند: «فرستادگان اولواالعزم پنج نفرند: نوح، ابراهیم، موسی، عیسی و محمد (علیهم‌السلام)». هنگامی که از ایشان پرسیده می‌شود چرا آنان را اولواالعزم نامیده‌اند، می‌فرمایند: «زیرا آنان به شرق و غرب و جن و انس مبعوث شدند». (۲) این پاسخ، ویژگی جهانی بودن رسالت آنان را به روشنی بیان می‌کند.

در حدیث دیگری از امام صادق (علیه السلام) نقل شده است: «بزرگ پیامبران و رسولان پنج نفرند، همانان که اولواالعزم هستند و آسیای نبوت و رسالت بر محور وجود آنان می‌چرخد؛ نوح، ابراهیم، موسی، عیسی و محمد (علیهم‌السلام)». (۳)

در تفسیر «در المنثور» نیز از ابن عباس نقل شده که پیامبران اولواالعزم همین پنج نفرند. (۴) مجموع این آیات و روایات، جایگاه بی‌بدیل این پنج پیامبر را در میان ۱۲۴۰۰۰ رسول الهی تثبیت می‌کند.

منابع:
۱- مجمع البیان، ج۹، ص۹۴، ذیل آیات ۳۳ تا ۳۵ سوره احقاف.
۲- بحارالانوار، ج۱۱، ص۵۸، حدیث ۶۱.
۳- کافی، ج۱، باب طبقات النبیا و الرسل، حدیث ۳.
۴- درالمنثور، ج۴، ص۴۵.

برگرفته از: تفسیر نمونه، ج۲۱، ص۳۷۹-۳۸۰