موشن‌گرافی تفسیر سوره فتح - قسمت دوازدهم | بازگشت متخلفین؛ فرصتی دوباره برای جبران در سوره فتح

تفسیر سوره فتح - قسمت دوازدهم | جبران خطای متخلفین در سوره فتح

گاهی اوقات، حتی کسانی که از مسیر حق منحرف می‌شوند یا در انجام وظایف دینی کوتاهی می‌کنند، شایستهٔ یک فرصت دوباره هستند. قسمت دوازدهم از موشن‌گرافی تفسیر سوره فتح، به همین موضوع می‌پردازد و نشان می‌دهد که چگونه خداوند با رحمت واسعه خود، به متخلفین پس از صلح حدیبیه، فرصتی برای جبران و پیوستن به کاروان ایمان بخشید.

در سوره فتح، پس از اشاره به مواضع منافقین و ترس آن‌ها از مواجهه با دشمن، خداوند نگاهی رحیمانه به کسانی دارد که متخلف بودند؛ یعنی کسانی که در برخی غزوات (مانند حدیبیه) به دلایل واهی یا ضعف ایمان، پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) را همراهی نکردند.

آیات الهی در این بخش، بر دو محور اصلی تأکید دارند:

1: آزمون و فرصت دوباره: خداوند به پیامبر (صلی الله علیه وآله وسلم) می‌آموزد که در آینده، اگر گروهی از مؤمنان از همراهی با شما بازماندند، در برخورد با آن‌ها دو رویکرد اتخاذ شود:

• دعوت به جنگی دیگر: اگر منافقین و متخلفین، به دنبال منافع مادی و غنائم دنیوی باشند، خداوند آن‌ها را به جنگی دیگر (که احتمالاً فتح خیبر است) دعوت خواهد کرد. این دعوت، آزمونی است برای سنجش صداقت و انگیزه‌ی آن‌ها؛ آیا به خاطر خدا و دین وارد میدان می‌شوند یا طمع در غنائم دارند؟
  «سَیَقُولُ لَکَ الْمُخَلَّفُونَ إِذَا انْطَلَقْتُمْ إِلَی مَغَانِمَ لِتَأْخُذُوهَا ذَرُونَا نَتَّبِعْکُمْ…» (سوره فتح، آیه ۱۵)

  «هرگاه (برای جنگ خیبر) رهسپار شوید، متخلّفان (از مشرکان اطراف مدینه) خواهند گفت: بگذارید ما نیز شما را دنبال کنیم…»

• درک حکمت الهی: اما اگر این افراد، به خاطر خدا و به عنوان توبه‌ای صادقانه از کوتاهی گذشته خود، بخواهند در جهاد آینده شرکت کنند، خداوند پذیرای توبه آن‌ها خواهد بود. این نشان‌دهنده رحمت و مغفرت الهی است که به بندگانش فرصت جبران می‌دهد.
  «…قُلْ لَنْ تَتَّبِعُونَا کَذَلِکُمْ قَالَ اللَّهُ مِنْ قَبْلُ فَسَیَقُولُونَ بَلْ تَحْسُدُونَنَا بَلْ کَانُوا لَا یَفْقَهُونَ إِلَّا قَلِیلًا» (سوره فتح، آیه ۱۵)

  «(و در ادامه می‌فرماید:) بگو: «شما هرگز از ما پیروی نخواهید کرد؛ این‌گونه خداوند از پیش (درباره شما) گفته است.» آن‌ها به‌زودی خواهند گفت: «(نه) بلکه شما بر ما حسد می‌ورزید.» (اما حقیقت این است که) آن‌ها جز اندکی، (حقیقت را) درک نمی‌کنند.»

2: هدف از این فرصت: هدف اصلی، آموزش و تزکیه نفس است. خداوند می‌خواهد این افراد با حضور در میدان جهاد، انگیزه واقعی خود را شناخته و در صورت صداقت، گناه کوتاهی خود را جبران کنند. این فرصت، زمینه‌ای برای تقویت ایمان و درک بهتر جایگاه جهاد در راه خداست.