سلسله مباحث رزق و روزی - جلسه چهاردهم: رسیدن روزی به انسان یا رسیدن انسان به روزی؟ / استاد علی‌پور

سلسله مباحث رزق و روزی | جلسه چهاردهم - رسیدن روزی به انسان یا رسیدن انسان به روزی | استاد علی‌پور

در جلسه چهاردهم سلسله مباحث رزق و روزی، استاد علی‌پور این سؤال را بررسی می‌کند که آیا روزی به انسان می‌رسد یا انسان به روزی می‌رسد؟ نگاهی عمیق به رابطه انسان و روزی.

در جلسات قبل از عوامل مختلف روزی گفتیم. حالا به یک سؤال عمیق می‌رسیم: آیا روزی به سراغ انسان می‌آید یا انسان باید به دنبال روزی برود؟ این سؤال ظاهراً ساده، پاسخ عمیقی دارد.

در جلسه چهاردهم، استاد علی‌پور این موضوع را بررسی می‌کند.

دو نگاه به رابطه انسان و روزی

استاد علی‌پور دو نگاه متفاوت را مطرح می‌کند:

• نگاه اول: روزی به انسان می‌رسد. در این نگاه، روزی مقدر شده و حتماً به انسان می‌رسد. انسان فقط باید تلاش کند و نگران نباشد.
• نگاه دوم: انسان به روزی می‌رسد. در این نگاه، انسان باید تلاش کند و به دنبال روزی برود. روزی خودبه‌خود به سراغ انسان نمی‌آید.

پاسخ قرآن: هر دو درست است

استاد علی‌پور توضیح می‌دهد که قرآن هر دو نگاه را تأیید می‌کند. این دو نگاه در تضاد نیستند، بلکه مکمل هم هستند.

آیاتی که نشان می‌دهد روزی به انسان می‌رسد:

«وَمَا مِن دَابَّةٍ فِی الْأَرْضِ إِلَّا عَلَى اللَّهِ رِزْقُهَا» (هود: ۶)
هیچ جنبنده‌ای نیست مگر اینکه روزی‌اش بر خداست.

«وَفِی السَّمَاءِ رِزْقُکُمْ وَمَا تُوعَدُونَ» (ذاریات: ۲۲)
و روزی شما و آنچه به شما وعده داده می‌شود در آسمان است.

«إِنَّ اللَّهَ هُوَ الرَّزَّاقُ ذُو الْقُوَّةِ الْمَتِینُ» (ذاریات: ۵۸)
همانا خداوند خود روزی‌رسان و صاحب قدرت استوار است.

آیاتی که نشان می‌دهد انسان باید به دنبال روزی برود:

«فَامْشُوا فِی مَنَاکِبِهَا وَکُلُوا مِن رِّزْقِهِ» (ملک: ۱۵)
پس در زمین راه بروید و از روزی او بخورید.

«وَآخَرُونَ یَضْرِبُونَ فِی الْأَرْضِ یَبْتَغُونَ مِن فَضْلِ اللَّهِ» (مزمل: ۲۰)
و گروهی دیگر در زمین سفر می‌کنند و فضل خدا را می‌طلبند.

«فَإِذَا قُضِیَتِ الصَّلَاةُ فَانتَشِرُوا فِی الْأَرْضِ وَابْتَغُوا مِن فَضْلِ اللَّهِ» (جمعه: ۱۰)
پس وقتی نماز تمام شد، در زمین پراکنده شوید و فضل خدا را بطلبید.

پاسخ روایات

امام علی (علیه السلام) می‌فرماید: «الرِّزْقُ یَطْلُبُ الْعَبْدَ أَکْثَرَ مِمَّا یَطْلُبُهُ الْعَبْدُ» یعنی روزی بیشتر از آنچه بنده به دنبال آن است، به دنبال بنده می‌آید.

امام صادق (علیه السلام) می‌فرماید: «لَوْ أَنَّ أَحَدَکُمْ فَرَّ مِنْ رِزْقِهِ لَأَدْرَکَهُ کَمَا یُدْرِکُهُ الْمَوْتُ» یعنی اگر یکی از شما از روزی خود فرار کند، روزی به او می‌رسد همان‌طور که مرگ به او می‌رسد.

اما در جای دیگر، امام علی (علیه السلام) می‌فرماید: «اطْلُبُوا الرِّزْقَ فَإِنَّهُ مَضْمُونٌ لِطَالِبِهِ» یعنی روزی را طلب کنید که برای طلب‌کننده‌اش تضمین شده است.

جمع‌بندی استاد علی‌پور

استاد علی‌پور این دو نگاه را این‌گونه جمع می‌کند:

از یک سو: روزی مقدر شده و حتماً به انسان می‌رسد. هیچ کس از روزی مقدر شده خود محروم نمی‌شود. این نگاه، آرامش و توکل را به انسان می‌دهد.

از سوی دیگر: انسان باید برای رسیدن به روزی تلاش کند. روزی بدون تلاش به دست نمی‌آید. این نگاه، تلاش و کوشش را تشویق می‌کند.

پس هر دو درست است: روزی مقدر شده، اما با تلاش به دست می‌آید. روزی به دنبال انسان است، اما انسان هم باید به دنبال آن برود.

تشبیه زیبا

استاد علی‌پور یک تشبیه زیبا می‌کند: روزی مثل باران است. باران از آسمان می‌بارد و به زمین می‌رسد. اما برای استفاده از آن، باید ظرفی بگذاری. اگر ظرف نگذاری، باران به زمین می‌ریزد و هدر می‌رود.

روزی هم از طرف خدا می‌رسد، اما برای دریافت آن باید ظرف تلاش را آماده کنی.

نکته مهم: روزی مقدر و روزی اکتسابی

استاد علی‌پور بین دو نوع روزی تفاوت می‌گذارد:

روزی مقدر: روزی‌ای که خداوند برای هر کس مقدر کرده و حتماً به او می‌رسد. این روزی به تلاش انسان بستگی ندارد و قطعی است.

روزی اکتسابی: روزی‌ای که با تلاش و کوشش انسان افزایش می‌یابد. این روزی به عواملی مثل تقوا، شکرگزاری، صدقه و… بستگی دارد.

پس انسان هم به دنبال روزی می‌رود و هم روزی به دنبال او می‌آید.

جمع‌بندی جلسه چهاردهم

رابطه انسان و روزی دوطرفه است. هم روزی مقدر شده و به دنبال انسان می‌آید و هم انسان باید برای رسیدن به آن تلاش کند. این دو نگاه در تضاد نیستند، بلکه مکمل هم هستند. روزی مثل باران از طرف خدا می‌رسد، اما برای دریافت آن باید ظرف تلاش را آماده کرد. در جلسه پانزدهم به عوامل افزایش رزق مادی می‌پردازیم.