دلیل حرام بودن موسیقی غنا در اسلام؛ تعریف موسیقی حرام از نگاه فقها و مراجع
دلیل حرام بودن موسیقی غنا در اسلام | تعریف موسیقی حرام از نظر فقها
یکی از مسائل پرچالش در فقه اسلامی، حکم موسیقی و غناست. فقها و مراجع عظام تقلید، موسیقیهای مبتذل، مهیج شهوت و مناسب با مجالس لهو و لعب را حرام میدانند، در حالی که موسیقیهای معمولی و غیرتحریککننده را مجاز میشمارند. این نوشتار با استناد به آیات قرآن، روایات پیامبر خدا (صلواتاللهعلیهوآله) و امام صادق (علیهالسلام)، به تبیین معیارهای موسیقی حرام و آثار سوء آن میپردازد.
در فقه اسلامی، موسیقی و غنا دارای احکام مشخصی هستند. فتاوای فقها و مراجع عظام تقلید بیانگر آن است که موسیقیهای مبتذل، تحریککنندهٔ شهوت و مناسب با مجالس لهو، لعب و عیاشی، از نظر شرعی حرام محسوب میشوند. در مقابل، موسیقیهای معمولی که انسان را از حالت عادی خارج نمیکنند، از نظر شرعی اشکالی ندارند.
پیامبر خدا (صلواتاللهعلیهوآله) در این زمینه فرمودهاند: «از شنیدن و گوش دادن به موسیقی و غنا پرهیز کنید، زیرا آن دو در قلب نفاق میرویانند، چنان که آب سبزی را میرویاند.»
شنیدن موسیقی و آوازهخوانی (با تأکید بر نوع حرام آن) پیامدهای متعددی به دنبال دارد:
موسیقی، بهویژه انواع تند و هیجانزا، تحریکاتی در اعصاب سمپاتیک و پاراسمپاتیک ایجاد میکند که تعادل این اعصاب را بر هم میزند. این امر میتواند به ضعف اعصاب، اختلال حواس و در مواردی سکتههای مغزی منجر شود. پروفسور ولف آدلر از دانشگاه کلمبیا اعلام کرده است که دلنشینترین نواهای موسیقی، آثار شومی بر سلسلهاعصاب انسان بر جای میگذارند.
موسیقی سهم بزرگی در ایجاد ناپسندیها و پلیدیها دارد و لطمههای اخلاقی بر فرد و جامعه وارد میکند. نغمات موسیقی، اجتماع را به سمت فساد و انحراف سوق میدهد، بهویژه اگر با حضور زنان یا خوانندگی زنان همراه باشد. فردی که تحت تأثیر موسیقی قرار میگیرد، جز شهوترانی، عشقبازی و جمالپرستی، چیز دیگری در برابر دیدگان خود نمیبیند. در نتیجه، مفاهیم ارزشمندی مانند رحم، مروت، حیا، عفت، امانت، برادری، فعالیت و مبارزه در راه هدف، به فراموشی سپرده میشوند.
بزرگترین آسیب موسیقی، فاصله گرفتن از یاد خداوند است. اساس سعادت انسانها در یاد خداوند قرار دارد. هرچه توجه به خداوند در جوامع بیشتر باشد، مردم به سعادت واقعی نزدیکتر و از انحرافات و طغیانها دورتر میشوند. کاهش توجه به پروردگار، باعث دوری از سعادت و نزدیکی به خشونت و وحشیگری میگردد.
قرآن کریم از موسیقی بهعنوان «لهو الحدیث» (کار لغو و بیهوده) یاد کرده است. مسعده بن زیاد نقل میکند که در خدمت امام صادق (علیهالسلام) بودم. شخصی گفت: «در همسایگی من افرادی هستند که کنیزهای آوازهخوان دارند و گاهبهگاه به آواز و نوازندگی میپردازند. گاهی که برای کاری به خانهٔ آنان میروم، بیشتر توقف میکنم تا آواز آنان را بهتر و بیشتر بشنوم.» حضرت فرمود: «این کار را تکرار نکن.»
خداوند متعال در قرآن کریم میفرماید:
«إِنَّ السَّمْعَ وَالْبَصَرَ وَالْفُؤَادَ كُلُّ أُولَئِكَ كَانَ عَنْهُ مَسْئُولاً» (سورهٔ اسراء، آیهٔ ۳۶)؛
یعنی: گوش و چشم و دل، همهٔ اینها مورد بازخواست قرار خواهند گرفت.
دلیل حرام بودن موسیقی در اسلام، تعریف موسیقی حرام از نظر فقها، غنا در فقه اسلامی چیست، آثار سوء موسیقی بر اعصاب، موسیقی و لهو الحدیث در قرآن، حدیث پیامبر دربارهٔ موسیقی، حکم موسیقی از نظر مراجع تقلید، موسیقی حرام و حلال در اسلام.
افزودن دیدگاه جدید