تولد امام علی علیه السلام در کعبه؛ بررسی ادعاهای تاریخی و مستندات روایی
آیا امام علی در کعبه به دنیا آمد؟ | بررسی شبهات و مستندات تاریخی
تولد امام علی علیه السلام در کعبه، یکی از مشهورترین و در عین حال بحثبرانگیزترین روایات در تاریخ اسلام است. در حالی که برخی این واقعه را از مسلمات تاریخی میدانند و علمای بزرگ شیعه و سنی بر آن اتفاق نظر دارند، دیگران با استناد به شرایط تاریخی و منطق، آن را رد میکنند. در این مقاله به بررسی دقیق این دو دیدگاه و مستندات هر طرف میپردازیم.
بررسی شبهات و ادعاهای مخالفان
برخی معتقدند که تولد امام علی علیه السلام در کعبه با واقعیتهای تاریخی همخوانی ندارد و دلایل متعددی برای رد این موضوع ارائه میدهند:
زمان تولد و وضعیت بتپرستی: امام علی علیه السلام ده سال قبل از بعثت پیامبر به دنیا آمد. در آن زمان، کعبه محل نگهداری بتها و مرکز بتپرستی اعراب بود. سوال اصلی این است که آیا فاطمه بنت اسد (مادر امام) جزو بتپرستان بود که برای عبادت به آنجا میرفت؟
شرایط فیزیکی کعبه: کعبه در آن زمان پر از بتهایی مانند لات، عزی و هبل بود و جایی برای حرکت در داخل آن وجود نداشت. آیا تولد در کنار بتها میتواند امتیازی محسوب شود؟
آداب و رسوم زنان باردار: در بین اعراب، زنان در ماه آخر بارداری در خانه میماندند و هرگز در جمع مردم حاضر نمیشدند. چگونه ممکن است فاطمه بنت اسد در آخرین لحظات بارداری به تنهایی به درون بتکده رفته باشد؟
ساختار فیزیکی کعبه: دیوارهای کعبه دارای شکافهایی هستند که نشاندهنده تخریب بنا در حوادثی مانند سیل است. این شکافها نشاندهنده کنار رفتن دیوار برای ورود یک فرد نیست.
معجزه و قرآن: جدا شدن دیوارها و اتصال مجدد آنها معجزهای باورنکردنی است. اگر چنین معجزهای رخ داده باشد، چرا در قرآن از آن ذکری نیست، در حالی که داستان ابرهه و اصحاب فیل و نام کعبه (بیت عتیق) بارها ذکر شده است؟
سکوت امام در نهجالبلاغه: امام علی علیه السلام بارها در نهجالبلاغه به بزرگ شدن خود در دامان پیامبر و رشد در خانه رسول خدا اشاره کرده، اما حتی یکبار نگفته است که من مولود کعبه هستم.
مستندات و دلایل موافقان
در مقابل، تولد امام علی علیه السلام در کعبه از مسلمات تاریخی است و جایی برای ایجاد شک و تردید در آن وجود ندارد. علما و دانشمندان بزرگ شیعه و اهل سنت در این موضوع اتفاق نظر دارند.
اتفاق نظر علمای شیعه و سنی: حتی مرحوم «اردوبادی» در این موضوع کتاب قطوری نگاشته است.
نظرات علمای اهل سنت:
حاکم نیشابوری: اخبار در مورد این که فاطمه بنت اسد، علی علیه السلام را در خانه کعبه به دنیا آورد، در حد تواتر است.
حافظ گنجی شافعی: امیرالمؤمنین علیه السلام در مکه و در داخل بیتالله الحرام در شب جمعه سیزدهم رجب سال سیام عامالفیل متولد شد و جز او مولودی در بیتالله الحرام تولد نیافته است.
ابن صباغ مالکی: علی علیه السلام در شب جمعه سیزدهم رجب سال سیام عامالفیل در مکه مشرفه در بیتالله الحرام متولد گشت. این فضیلت را خداوند به جهت جلال و بزرگی و کرامت علی علیه السلام به او اختصاص داده است.
پاسخ به شبهات اصلی
قداست کعبه و وجود بتها: قداست کعبه از نظر قرآن بسیار دیرین است و وجود بتها از قداست آن هرگز نکاسته است. بر اساس آیات قرآن، اولین خانهای است که خداوند در آن عبادت شده است. زائران خانه خدا همواره برای زیارت این مکان مقدس از راههای دور و نزدیک به مکه میآمدند. وجود بتها در خانه کعبه و اطراف آن هرگز از قداست معنوی کعبه نکاسته است.
پیامبر اکرم (صلیالله علیه و آله) پیش از بعثت و پس از آن همواره کنار این خانه میآمد و پس از طواف این خانه مقدس به عبادت مشغول میشد.
در روایتی از زید بن حارثه نقل شده است: «وقتی پیامبر اکرم (صلیالله علیه و آله) طواف میکرد من با او طواف میکردم؛ چون از کنار بت اساف یا نائله گذشتیم، من به آن بت دست کشیدم، پیامبر فرمود: به این دست مکش.»
بنابراین، اینگونه نبود که همه کسانی که به زیارت کعبه و طواف دور آن میپرداختند، بتپرست بودند.
شهر مکه در سال هشتم هجری فتح شد و بتها نابود شدند، در حالی که کعبه سال دوم هجری به عنوان قبلهگاه مسلمانان قرار گرفت. اگر این تقدس وجود نداشت، چگونه میتوانست یک بتخانه قبلهگاه مسلمانان قرار گیرد؟
رسم عرب در مورد زنان باردار: این ادعا نیازمند ارائه سند و مدرکی است که به اندازهای معتبر باشد که بتواند در مقابل روایات فراوان تولد امام علی علیه السلام در درون کعبه، عرض اندام کند. آیا واقعاً سند معتبر و محکمی وجود دارد که در آن دوره، رسم عرب اینگونه بود که زنان باردار از منزل خارج نمیشدند؟
شکافهای کعبه: کعبه بارها خراب و دوباره تعمیر شد، اما هر انسان منصف و عاقلی این را هم میداند که با صرف وجود شکافهای متعدد نمیتوان یک حادثه مسلم تاریخی را رد کرد.
سکوت در قرآن: بسیاری از مطالب در قرآن نیامده است و قرار هم نبود که همه چیز در قرآن بیان شود.
نتیجهگیری
برخی از مخالفان این عقیده را مختص شیعیان دانستهاند، در حالی که این حادثه از مسائل مورد اتفاق مسلمین است. بیسوادی، بیاطلاعی و کینهتوزی در برخی نقدها مشهود است. تولد امام علی علیه السلام در کعبه، فضیلتی بزرگ برای آن حضرت محسوب شده است که احدی در این فضیلت با حضرت شریک نگشته است.
افزودن دیدگاه جدید