آنچه در مورد سواد رسانه باید بدانید - بخش سوم

تعداد کلمات: ۱۰۵۰ کلمه / تخمین زمان مطالعه ۵ دقیقه
سواد رسانه ای
یکی از چالش های زندگی عصر مدرن، رسانه های احاطه کننده انسان است.

آنچه در مورد سواد رسانه باید بدانید - بخش سوم

یکی از چالش های زندگی عصر مدرن، رسانه های احاطه کننده انسان است. با بخش سوم و پایانی آنچه در مورد سواد رسانه باید بدانید با ما همراه باشید...

رسانه ها یکی از اجزای اصلی جوامع بشری بشمار می روند؛ و هر کدام از آنها به گونه ا خاص بر دریافت ها، نتیجه گیری ها، انتقال واقعیت ها و حتی در دگرگونی آداب و سنن اجتماعی و اخلاقی ما مؤثرند. با ما همراه باشید تا با سواد رسانه بیشتر آشنا شوید.

رجوع به بخش اول
رجوع به بخش دوم

آنچه در مورد سواد رسانه باید بدانید

سطوح سواد رسانه ای

بطور کلی به هنگام برخورد با پیام های رسانه ای در دو سطح باید عمل کرد:

۱. سطح مقدماتی و اولیه پیام ها:

یک سطح مقدماتی و اولیه که طی آن مخاطب به موضوعات و پرسش هایی مانند چه کسی پیام های رسانه ای را می آفریند؟ از چه فنونی استفاده می کند؟ و با چه هدفی پیام را ارسال می کند؟ توجه دارد. در این سطح مخاطبی که دارای سواد رسانه ای است، این توانایی را دارد که پدیدآورندگان پیام ها (کارگردان، بازیگران تهیه کنندگان، سیاست گذاران و. .. ) را تشخیص دهد.

چنین مخاطبی از نقش صدا، موسیقی و سایر جلوه های ویژه برای القای فضا و معنی در انتقال تصاویر تا حدودی با خبر است و قادر است تشخیص دهد که هر پیام برای چه گروهی از مخاطبان تهیه و پخش می شود، هدف پیام آفرینان (اعم از اهداف سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی) را در نظر داشته، میزان تأثیرگذاری پیام ها را تعیین کند و پیامدهای آسیب زا یا اثرات مثبت (حفاظت کننده) آنها را مشخص سازد.

۲. سطح عمیق و پنهان پیام ها:

دومین سطح، ویژگیهای پنهان تر و درونی تر هر پیام را در بر می گیرد و مخاطب به گونه ای عمیق تر، ارزش ها و سبک های پنهان و مستتر در پیام را مدنظر قرار می دهد. هر پیام ارزش ها و سبک های زندگی متناسب با خود را به نمایش می گذارد؛ سبک زندگی ارزش ها و هنجارهایی است که در زندگی افراد از اولویت برخوردار است و عملاً بکار گرفته می شود و مخاطب بایستی قادر باشد سبک زندگی القا شده در پیام را شناسایی کند.

به عبارت دیگر، مخاطب دارای سواد رسانه ای می تواند زندگی ای را که رسانه ها بر افکار و اعمال و زندگی او اعمال می کنند، تشخیص دهد و بداند رسانه ها قادرند آن چنان نامحسوس و بطور تدریجی سبک زندگی خانواده ها را به کلی تغییر دهند، که حتی خود افراد نیز متوجه نباشند.

آنچه در مورد سواد رسانه باید بدانید - بخش سوم

مراحل کاربرد و بهره گیری از سواد رسانه ای

شخصی که دارای سواد بهره گیری از رسانه هاست، در نحوه استفاده از رسانه ها به برنامه ریزی شخصی می پردازد و به اهمیت این برنامه ریزی واقف است. بدین معنا که توجه بیشتری به انتخاب و تماشای انواع مختلف برنامه ها داشته، بصورت مشخصی به استفاده از تلویزیون، رایانه، بازی های الکترونیکی، فیلم ها و دیگر رسانه ها پرداخته و میزان مصرف را کاهش می دهد. به عبارت دیگر، خود را ملزم می کند در استفاده از رسانه، جیره مصرف داشته باشد.

چنین فردی در گام بعد به جنبه های نامحسوس تر رسانه ها توجه می کند و به پرسش ها و موضوعات عمیقی مانند چه کسی پیام های رسانه ای را می سازد؟ با چه اهدافی فرستادن پیام دنبال می شود؟ چه کسی از ارسال پیام سود می برد و چه کسی ضرر می کند؟ و. .. می پردازد. به بیان دیگر، در این مرحله با توجه به ویژگیهای پیام دهنده، به گزینش پیام ها پرداخته و برخی از پیام های مطلوب را برگزیده و بقیه پیام ها را نادیده می گیرد.

سپس با کمک برخی مهارت های لازم برای تماشای انتقادی به تجزیه و تحلیل و پرسش درباره چارچوب ساخت پیام و جنبه های جا افتاده در آن می پردازد. آنچه در این مرحله اهمیت دارد، شناخت حقایق و جنبه هایی از پیام است که حذف شده است. در این مرحله همچنین به نقد پیام های رسانه ای پرداخته می شود.

در نهایت می توان گفت مخاطب با داشتن سواد رسانه ای در مواجهه با پیام های مختلف از رسانه ها و برای دریافت معنای حقیقیآنها، دو مرحله گزینش گری و پردازش گری را باید پشت سر بگذارد. بدین ترتیب، سواد رسانه ای همانند فیلتری عمل خواهد کرد تا جهان متراکم از پیام، از لایه های فیلتر سواد رسانه ای عبور کرده و شکل مواجهه با پیام معنادار شود.

 

منابع:

  1. باکینگهام، دیوید، آموزش رسانه ای، یادگیری، سواد رسانه ای و فرهنگ معاصر، ترجمه: حسین سرفراز، تهران، دانشگاه امام صادق علیه السلام ، ۱۳۸۹.
  2. بصیریان، حسین، درآمدی به سواد رسانه ای و تفکر انتقادی، فصل نامه مطالعاتی و تحقیقاتی وسایل ارتباط جمعی، ش ۶۸، ۱۳۸۵.
  3. براون، جیمزی، روی کردهای سواد رسانه ای، ترجمه: پیروز ایزدی، فصل نامه مطالعاتی و تحقیقاتی وسایل ارتباط جمعی، ش ۶۸، ۱۳۸۵.
  4. پاتر، جیمز، تعریف سواد رسانه ای، ترجمه: لیدا کاووسی، فصل نامه مطالعاتی و تحقیقاتی وسایل ارتباط جمعی، ش ۶۸، ۱۳۸۵.
  5. سپاسگر، ملیحه، روی کردهای نظری به سواد رسانه ای، فصل نامه پژوهش و سنجش، سال دوازدهم، ش ۴۴.
  6. شکرخواه، یونس، سواد رسانه ای یک مقاله عقیده ای، فصل نامه مطالعاتی و تحقیقاتی وسایل ارتباط جمعی، ش ۶۸، ۱۳۸۵.
  7. قاسمی، طهمورث، روی کردی جدید به نظارت، فصل نامه مطالعاتی و تحقیقاتی وسایل ارتباط جمعی، ش ۶۸، ۱۳۸۵.
  8. نظری، مریم، سواد اطلاعاتی، تهران، اطلاعات و مدارک علمی ایران، ۱۳۸۴.
  9. سایت دهکده جهانی . ‎/dehkadehegahani.cim/.
پدیدآورنده: 
Share