تفسیر موضوعی قرآن کریم: استقامت در برابر سختیها و بلاها - جلسه هفتم، استاد محمد شجاعی
استقامت در برابر بلاها و سختیها (جلسه هفتم) - استاد محمد شجاعی
تاکنون درباره استقامت در برابر شبهات، خانواده و اجتماع صحبت کردیم. اما سختترین نوع استقامت، پایداری در برابر بلاها و مصیبتهایی است که خارج از اختیار انسان به سراغش میآید. در جلسه هفتم از سلسله مباحث تفسیر موضوعی قرآن با موضوع استقامت، استاد محمد شجاعی حکمت بلاها و چگونگی استقامت در برابر آنها را تبیین میکنند.
چرا خداوند مؤمنان را با بلا میآزماید؟
یکی از پرسشهای همیشگی بشر این است: «چرا انسان خوب و مؤمن باید رنج بکشد؟» استاد محمد شجاعی در این جلسه پاسخ قرآنی میدهند: بلا نه تنبیه که رحمت و تربیت است. قرآن بارها تأکید کرده که مؤمنان در دنیا حتماً آزموده میشوند تا صفِ صادقان از دروغگویان جدا گردد.
حکمت بلاها از نگاه قرآن
۱. آزمایش برای تشخیص مؤمن واقعی از مدعی
«أَحَسِبَ النَّاسُ أَنْ يُتْرَكُوا أَنْ يَقُولُوا آمَنَّا وَ هُمْ لَا يُفْتَنُونَ» (عنکبوت، ۲) ایمانِ بدون آزمون، ارزشی ندارد. بلاها نشان میدهند چه کسی در استقامت صادق است.
۲. تزکیه و پالایش گناهان
«وَ ما أَصابَكُمْ مِنْ مُصيبَةٍ فَبِما كَسَبَتْ أَيْديكُمْ وَ يَعْفُوا عَنْ كَثيرٍ» (شوری، ۳۰) بسیاری از بلاها، نتیجه اعمال خود ماست و خداوند با همین سختیها، گناهان را میزداید.
۳. افزایش درجه و مقام
- نوع بلا اثر بر مؤمن صابر نتیجه
- بیماری توبه و انابه بخشش گناهان
- فقر توکل و قناعت محبوبیت نزد خدا
- مرگ عزیزان یادآوری آخرت کاهش دلبستگی به دنیا
- ظلم دیگران تمرین عفو و صبر درجات عالی بهشت
«وَ لَنَبْلُوَنَّكُمْ بِشَيْءٍ مِنَ الْخَوْفِ وَ الْجُوعِ وَ نَقْصٍ مِنَ الْأَمْوالِ وَ الْأَنْفُسِ وَ الثَّمَراتِ وَ بَشِّرِ الصَّابِرينَ» (بقره، ۱۵۵)
۴. بیداری از غفلت
گاه انسان در ناز و نعمت، خدا را فراموش میکند. بلا مثل زنگ هشدار، او را به خود میآورد. «فَلَوْلا إِذْ جاءَهُمْ بَأْسُنا تَضَرَّعُوا» (انعام، ۴۳)
انواع بلاها از منظر قرآن
بلاهای فردی
· بیماری و ناتوانی
· فقر و تنگدستی
· مرگ عزیزان
· شکست در کار و تجارت
بلاهای اجتماعی
· جنگ و ترس
· قحطی و خشکسالی
· طوفان و زلزله (به عنوان عبرت)
· ظلم حاکمان جائر
راهکارهای قرآنی برای استقامت در برابر بلا
۱. باور به این که بلا بدون حکمت نیست
«وَ عَسىٰ أَنْ تَكْرَهُوا شَيْئاً وَ هُوَ خَيْرٌ لَكُمْ» (بقره، ۲۱۶) شاید آنچه را دوست نداری، خیر تو در آن باشد.
۲. یادآوری پاداش صابران
«أُولئِكَ عَلَيْهِمْ صَلَواتٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَ رَحْمَةٌ» (بقره، ۱۵۷) صلوات الهی یعنی درود و رحمت ویژه بر صابران.
۳. نگاه به مصیبتهای بزرگتر از خود
اگر بیماری داری، به یاد کسانی باش که بیماری سختتری دارند. اگر فقیری، به یاد کسانی باش که هیچ ندارند.
۴. توسل و دعا
«أَمَّنْ يُجيبُ الْمُضْطَرَّ إِذا دَعاهُ وَ يَكْشِفُ السُّوءَ» (نمل، ۶۲) در اوج سختی، دست به درگاه خدا بردار.
۵. مشورت با صالحان و روانشناسان دینی
نگو که دردم را کسی نمیفهمد. حرف زدن با افراد باایمان، نیمی از بلا را سبک میکند.
داستانهای قرآنی از استقامت در برابر بلا
حضرت ایوب (علیه السلام)
مال و اولاد و سلامت خود را از دست داد، اما هرگز از یاد خدا غافل نشد. «إِنَّا وَجَدْناهُ صابِراً نِعْمَ الْعَبْدُ إِنَّهُ أَوَّابٌ» (ص، ۴۴)
حضرت یوسف (علیه السلام)
از چاه به بردگی، از زندان به عزت. استقامت در برابر هر بلا، او را به مقام رساند.
مادر حضرت موسی (علیه السلام)
فرزندش را در آب انداخت، اما استقامت کرد و خداوند او را به فرزندش رساند.
افزودن دیدگاه جدید