جنگ رمضان: در بدترین سناریو، چند درصد چاه‌های نفت ایران نیاز به عملیات احیاء دارند؟

آیا زیرساخت‌های نفتی در جنگ آسیب‌پذیرند؟ | تحلیل حامد ملحانی درباره احیای چاه‌های نفت

تاب‌آوری صنعت نفت ایران در برابر تهدیدات نظامی یکی از ارکان مهم امنیت ملی است. در شرایطی که احتمال هدف قرار گرفتن تأسیسات انرژی مطرح می‌شود، این پرسش اساسی پیش می‌آید که در بدترین سناریو، ساختار چاه‌های نفت تا چه حد در برابر تخریب مقاوم‌اند و چه درصدی از آن‌ها نیازمند بازسازی و احیای مجدد خواهند بود؟

آسیب‌پذیری چاه‌های نفت در سناریوهای جنگی

برخلاف تصور عمومی، چاه‌های نفت به‌دلیل قرارگیری در عمق زمین و داشتن ساختار پیچیده درون‌چاهی، به سادگیِ پالایشگاه‌ها یا مخازن ذخیره‌سازی، در معرض نابودی کامل نیستند. با این حال، حملات هدفمند به تجهیزات سرچاهی، خطوط لوله و مراکز تفکیک می‌تواند فرآیند تولید را متوقف کند.

عملیات احیاء چاه‌ها چقدر زمان‌بر است؟

حامد ملحانی، کارشناس ارشد حوزه نفت و گاز، بر این نکته تأکید دارد که:

نوع آسیب: بخش عمده‌ای از آسیب‌ها در صورت وقوع، متوجه تأسیسات سطحی (Surface Facilities) است که امکان تعمیر و جایگزینی سریع‌تری دارند.
عملیات احیاء (Workover): در بدترین سناریوهای نظامی، بازگشت به تولید نیازمند عملیات «احیاء» یا تعمیرات درون‌چاهی است. طبق ارزیابی‌های فنی، حتی در صورت وارد شدن آسیب جدی به بخش‌هایی از زیرساخت، درصد بالایی از چاه‌ها با استراتژی‌های تعمیراتیِ پیش‌بینی‌شده، قابلیت بازگشت به مدار تولید را دارند.
ظرفیت تاب‌آوری: ایران به‌واسطه سال‌ها تجربه در مدیریت میدان‌های نفتی در شرایط دشوار، پروتکل‌های مدونی برای واکنش سریع و راه‌اندازی مجدد (Restart) دارد که مانع از هرز رفتن کامل ظرفیت تولید در درازمدت می‌شود.

جمع‌بندی
اگرچه تهدید علیه میادین نفتی می‌تواند در کوتاه‌مدت تولید را با اختلال مواجه کند، اما ساختار زیرزمینی مخازن نفت غیرقابل تخریب است. در بدترین سناریو، آنچه اهمیت دارد، داشتن تجهیزات جایگزین در انبارها و تیم‌های عملیاتی آماده‌به‌کار برای اجرای عملیات احیاء در سریع‌ترین زمان ممکن است.