جنگ رمضان: در صورت شروع «جنگ زیرساختی» پاسخ ایران به دشمن چه خواهد بود؟

یکی از جدی‌ترین مباحث در مجموعه «شبهات جنگ رمضان»، سناریوی «جنگ زیرساختی» است. اگر دشمن با عبور از خطوط قرمز، زیرساخت‌های حیاتی کشور را هدف قرار دهد، راهبرد ایران چیست؟ وحید خضاب، پژوهشگر حوزه تاریخ و سیاست، و نیما اکبرخانی، کارشناس مسائل نظامی، در این تحلیل به بررسی «دکترین پاسخ متقارن و نامتقارن» می‌پردازند.

۱. جنگ زیرساختی چیست و چرا دشمن به آن فکر می‌کند؟ (تحلیل وحید خضاب)

وحید خضاب با اشاره به تجربیات تاریخی معتقد است: «جنگ زیرساختی» نوعی از تقابل است که تلاش دارد با آسیب به شریان‌های حیاتی (مانند برق، شبکه توزیع سوخت، اینترنت و مخابرات)، فشار روانی و نارضایتی عمومی ایجاد کند تا اراده حاکمیت را درهم بشکند. دشمن تصور می‌کند با ضربه به این نقاط، می‌تواند بازدارندگی ایران را بی‌اثر کند؛ اما تاریخ نشان داده است که فشارهای خارجی بر زیرساخت‌ها، معمولاً نتیجه معکوس داشته و به افزایش انسجام ملی منجر شده است.

۲. دکترین دفاعی: پاسخ دردناک در نقطه‌ای غیرمنتظره (تحلیل نیما اکبرخانی)

نیما اکبرخانی درباره واکنش نظامی می‌گوید: «در جنگ زیرساختی، پاسخ صرفاً محدود به بازسازی و دفاع نیست. استراتژی بازدارندگی ما بر پایه «تحمیل هزینه غیرقابل تحمل» استوار است. اگر دشمن به زیرساخت‌های ما حمله کند، پاسخ ما محدود به پدافند نخواهد بود، بلکه از طریق ضربات نامتقارن، شریان‌های حیاتیِ طرف متجاوز یا حامیان منطقه‌ای او را هدف قرار می‌دهیم.»

به‌عبارتی، پاسخ ایران به «جنگ زیرساختی»، لزوماً از همان نوع نخواهد بود؛ بلکه ضربه‌ای هوشمندانه به نقاطی است که دشمن حتی تصور آن را هم نمی‌کند.

۳. تاب‌آوری ملی و مدیریت بحران

پاسخ به چنین شبهاتی نیازمند درک این نکته است که دفاع زیرساختی شامل دو لایه است:

لایه سخت: پدافند غیرعامل، پراکندگی منابع و نوسازی زیرساخت‌ها برای کاهش آسیب‌پذیری.
لایه نرم: آمادگی جامعه و حفظ پیوند میان ملت و حاکمیت که هدف اصلی دشمن را ناکام می‌گذارد.

جمع‌بندی: بازدارندگی فعال، ضامن امنیت

جنگ زیرساختی برای دشمن یک ریسک بزرگ است. اگر متجاوز بداند که هر ضربه او به زیرساخت‌های ایران، هزینه‌ای چندین برابر سنگین‌تر برای خودش (در دریا، خشکی یا فضای سایبری) به همراه دارد، احتمال وقوع چنین حمله‌ای به شدت کاهش می‌یابد. امنیت ملی ایران امروز بر پایه «بازدارندگی فعال» تعریف شده است؛ یعنی دشمن باید پیش از هر اقدامی، هزینه گزاف آن را محاسبه کند.