مباحث مواسات | فضایل احسان و تلاش مؤمن در رفع مشکل مؤمنین (جلسه ۱) - استاد حسین علیپور
مباحث مواسات | فضایل احسان و رفع مشکل مؤمنین - استاد علیپور
مواسات یکی از مهمترین وظایف اخلاقی و عاطفی در سبک زندگی اسلامی است که به معنای همراهی کردن و کمک کردن به برادر مؤمن در همه امور تعریف شده است. در جلسه اول مباحث مواسات، استاد حسین علیپور به تبیین فضایل احسان و تلاش مؤمن در رفع مشکل مؤمنین میپردازند. در این جلسه ضمن بررسی مراتب مختلف مواسات، از انفاق و صدقه تا ایثار، به ثواب عظیم دستگیری از نیازمندان نیز اشاره میشود. بر اساس روایات، هر قدمی که مؤمن برای رفع نیاز برادر دینی خود بردارد، خداوند برای او حسنه مینویسد و این ثواب از یک ماه اعتکاف نیز برتر است.
مواسات در اسلام چیست و چه جایگاهی دارد؟
مواسات اصطلاحی ناظر به سبک زندگی اسلامی و از مهمترین وظایف اخلاقی و عاطفی انسان است. این واژه به معنای همراهی کردن و کمک کردن به برادر مؤمن در همه امور بوده و در زبان عربی به وضعیتی اشاره دارد که آدمی بخشی از مال خویش را در اختیار نیازمندی قرار دهد و او را در استفاده از مال خود، مساوی با خود و شریک قرار دهد. اصل مواسات از اصول انسانی، اجتماعی و اقتصادی اسلام است که نقش ارزندهای در ایجاد همدلی و رفع فقر و نیازهای اقشار محروم در جامعه دارد.
مراتب و درجات مواسات
بر اساس تحلیل احادیث اهل بیت (علیهم السلام)، کمک کردن به دیگران سه مرتبه و درجه دارد:
· مرتبه اول: کمک کردن به نیازمندان از اضافه بر نیاز خود که با عناوینی همچون انفاق، اهدا، صدقه و سخا شناخته میشود.
· مرتبه دوم: وضعیتی که وسع ما کفاف نیازهایمان را میدهد و از حد کفاف به نیازمندان کمک میکنیم؛ به این بخشش و همدلی و غمخواری «مواسات» گفته میشود.
· مرتبه سوم: واگذار کردن همه آنچه خودمان به آن نیازمندیم؛ این بالاترین مرتبه کمک کردن به دیگران است که به آن «ایثار» میگویند.
فضایل احسان در قرآن و روایات
احسان و نیکی به مردم از جمله ابزاری است که نزدیکی به خدا را سرعت میبخشد، مانع نزول بلا و موجب برطرف شدن سختیها و مشکلات میشود و از همه مهمتر محبوبیت در پیشگاه خداوند متعال را به ارمغان میآورد. قرآن کریم در این باره میفرماید: «وَ أَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنين»؛ و نیکی کنید! که خداوند نیکوکاران را دوست میدارد. در روایات اسلامی نیز احسان یکی از برترین درجات ایمان معرفی شده است.
ثواب رفع مشکل مؤمنین
دستگیری از مؤمنان و تلاش برای رفع مشکلات آنان از جایگاه ویژهای در آموزههای اسلامی برخوردار است. اگر کسی برای رفع نیاز مؤمن قدم بردارد، هر قدمی که برمیدارد خدا برایش حسنه مینویسد. امام سجاد (علیه السلام) فرمودند ثواب رفع نیاز مؤمن از یک ماه اعتکاف بهتر است و در روایت دیگری آمده که از دو هزار رکعت نماز هم بیشتر است. همچنین در منابع دینی تأکید شده است که هر کس غم و اندوهی را از دل مؤمنی بزداید، خداوند نیز غمهای او را در دنیا و آخرت برطرف میکند.
مواسات؛ رکن جامعهپردازی اسلامی
مواسات بهعنوان یکی از ارکان مهم جامعهپردازی اسلامی مطرح است. رهبر معظم انقلاب در بیانات خود جامعه مهدوی را جامعهای مبتنی بر مواسات و برادری معرفی کرده و بر ضرورت تحقق این مفهوم در زندگی فردی و اجتماعی تأکید داشتهاند. تحقق کامل اصل مواسات در جامعه، مستلزم تبیین دقیق مفهوم آن و حدود و صغور آن در روایات، سیره معصومین و معارف اسلامی است. رشد مواسات در جامعه سبب رشد اعتماد، امنیت اجتماعی و گرایش مردم به سمت اخلاق میشود و چنین جامعهای میتواند در مسیر ترقی حرکت کند.
سخن پایانی
در جلسه اول مباحث مواسات با استاد حسین علیپور، مبانی و فضایل این مفهوم کلیدی در سبک زندگی اسلامی تبیین شد. مواسات تنها یک توصیه اخلاقی نیست، بلکه از اصول بنیادین اجتماعی و اقتصادی اسلام است که در صورت تحقق، جامعهای سرشار از همدلی، عدالت و برادری شکل خواهد گرفت. امید است با عمل به این آموزههای نورانی، بتوانیم در مسیر تحقق جامعه مهدوی گام برداریم.
افزودن دیدگاه جدید