کدام «بدی» را خداوند از مؤمن آل‌فرعون دفع کرد؟ تبیین آیت‌الله یعقوبی

کدام بدی را خداوند از مؤمن آل‌فرعون دفع کرد؟ | تبیین آیت‌الله یعقوبی

آیت‌الله العظمی شیخ محمد یعقوبی (دام ظله) با اشاره به آیه شریفه ﴿فَوَقَاهُ اللَّهُ سَيِّئَاتِ مَا مَكَرُوا﴾ تأکید کرد که حفظ الهی درباره مؤمن آل‌فرعون به معنای نجات او از مرگ و شکنجه نبود، چراکه او در راه ایمان به شهادت رسید؛ بلکه خداوند او را از گرفتار شدن در فتنه و انحراف از دینش حفظ کرد و ایمان او را، که مهم‌ترین سرمایه زندگی انسان است، مصون داشت.

آیت‌الله العظمی شیخ محمد یعقوبی (دام ظله) در تبیین آیه شریفه ﴿فَوَقَاهُ اللَّهُ سَيِّئَاتِ مَا مَكَرُوا﴾ به تحلیل عمیق مفهوم «حفظ الهی» درباره مؤمن آل‌فرعون پرداخت.

بر اساس این تبیین، حفظ الهی درباره مؤمن آل‌فرعون به معنای نجات او از مرگ و شکنجه نبود، چراکه او در راه ایمان به شهادت رسید. امام صادق (علیه‌السلام) نیز در ذیل همین آیه فرموده است که این آیه نمی‌خواهد بفرماید خدا نگذاشت آل‌فرعون آن مرد مؤمن را به قتل برسانند، بلکه بر او حمله کردند و او را کشتند؛ اما آنچه خدا حفظ کرد، ایمان او بود.

این تفسیر با روایت دیگری از امام صادق (علیه‌السلام) نیز هماهنگ است که فرمود: «فرعونیان مؤمن آل‌فرعون را کشتند و مراد از ﴿فَوَقَاهُ اللَّهُ﴾ این است که خداوند دین او را حفظ کرد».

بنابراین، حفظ الهی در این آیه به معنای مصون ماندن مؤمن از گمراهی و انحراف از مسیر ایمان است. خداوند او را از گرفتار شدن در فتنه‌ها و انحراف از دینش حفظ کرد و ایمان او را، که مهم‌ترین سرمایه زندگی انسان است، مصون داشت. این در حالی است که بر اساس همین آیه، عذاب سختی آل‌فرعون را فرا گرفت: ﴿وَحَاقَ بِآلِ فِرْعَوْنَ سُوءُ الْعَذَابِ﴾.

برخی مفسران نیز در تبیین این آیه گفته‌اند که مقصود از «سیئات ما مکروا»، شدائد و توطئه‌هایی است که فرعونیان برای مؤمن طراحی کرده بودند تا او را به انواع عذاب‌ها دچار کنند، اما خداوند او را از آن‌ها حفظ کرد.

نکته قابل توجه در این تبیین آن است که مؤمن آل‌فرعون با وجود نفوذ در دستگاه فرعون، از راه تقیه و کتمان ایمان به خدمت به دین خدا پرداخت و در لحظات حساس از موسی (علیه‌السلام) دفاع کرد. همان‌گونه که در روایت آمده، اگر او ایمان خود را اظهار می‌کرد، کشته می‌شد و دیگر نمی‌توانست در آن مجلس حساس از موسی و دعوتش دفاع کند.

این تحلیل نشان می‌دهد که معیار حفظ الهی، صرفاً بقای جسمی و دنیوی نیست؛ بلکه مهم‌تر از آن، حفظ ایمان و دین انسان در برابر فتنه‌ها و انحرافات است. مؤمن آل‌فرعون نمونه‌ای از کسی است که خداوند او را از افتادن در دام فتنه و از دست دادن سرمایه ایمانش حفظ کرد، هرچند در نهایت به شهادت رسید.