آیا موتورسواری و دوچرخه‌سواری برای زنان از نظر شرعی اشکال دارد؟
حکم شرعی موتورسواری و دوچرخه‌سواری زنان از نظر مراجع تقلید
آیا زنان می‌توانند دوچرخه‌سواری یا موتورسواری کنند؟ آیا روایاتی که از سوار شدن زنان بر زین در آخرالزمان سخن می‌گویند، به معنای ممنوعیت این فعالیت‌هاست؟ پاسخ به این پرسش‌ها نیازمند بررسی فتاوای مراجع تقلید و توجه به شرایط شرعی این رفتارهاست. بر اساس دیدگاه‌های فقهی، نمی‌توان صرف دوچرخه‌سواری یا موتورسواری زنان را در همه شرایط حرام دانست؛ بلکه رعایت حجاب، حفظ عفاف و پرهیز از مفسده از جمله موضوعاتی است که در بررسی حکم شرعی باید مورد توجه قرار گیرد.
حکم شرعی دوچرخه‌سواری و موتورسواری زنان چیست؟
از دیدگاه فقهی، صرف دوچرخه‌سواری یا موتورسواری زنان، بدون در نظر گرفتن شرایط و عوارض آن، لزوماً حرام نیست. حکم این فعالیت‌ها به عواملی مانند رعایت حجاب و موازین شرعی، چگونگی حضور در اجتماع و تحقق یا عدم تحقق مفسده بستگی دارد.
در این زمینه باید میان اصل یک فعالیت و شرایط انجام آن تفاوت قائل شد. برای مثال، اگر دوچرخه‌سواری یا موتورسواری با رعایت حجاب شرعی و بدون مفسده انجام شود، نمی‌توان صرفاً به دلیل زن بودن فرد، حکم حرمت کلی برای آن صادر کرد. البته در برخی فتاوا درباره دوچرخه‌سواری یا اسب‌سواری بانوان، محدودیت‌هایی با توجه به حضور نامحرمان و احتمال مفسده مطرح شده است؛ ازاین‌رو، برای تشخیص وظیفه شرعی، باید به فتوای مرجع تقلید خود مراجعه کرد.
همچنین جلب توجه نامحرم به‌تنهایی در همه موارد ملاک یکسانی برای حرمت نیست؛ بلکه باید شرایط و ضوابطی را که مرجع تقلید در این زمینه بیان کرده است، در نظر گرفت.
منظور از روایات آخرالزمان درباره سوار شدن زنان بر زین چیست؟
در برخی نقل‌ها، از سوار شدن زنان بر زین در شمار نشانه‌ها یا ویژگی‌های دوران آخرالزمان یاد شده است. بااین‌حال، برای نتیجه‌گیری درباره معنای این روایات باید متن دقیق روایت، سند، اعتبار و توضیحات عالمان دینی بررسی شود.
صرف نقل عبارتی درباره سوار شدن زنان بر زین، به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که هر نوع دوچرخه‌سواری، موتورسواری یا اسب‌سواری زنان در همه شرایط حرام است. همچنین نمی‌توان بدون بررسی مستندات، ادعا کرد که مقصود روایت حتماً خودنمایی یا تحریک نامحرم است.
بنابراین، استنباط حکم شرعی از این‌گونه روایات نیازمند بررسی علمی است و نمی‌توان تنها بر اساس برداشت‌های احتمالی، حکمی کلی درباره فعالیت‌های ورزشی و اجتماعی زنان صادر کرد.
دیدگاه برخی مراجع تقلید درباره دوچرخه‌سواری زنان
در پاسخ‌های نقل‌شده از دفاتر برخی مراجع تقلید، درباره رانندگی، دوچرخه‌سواری و اسب‌سواری بانوان دیدگاه‌های متفاوتی مطرح شده است. مضمون این پاسخ‌ها به شرح زیر است:
۱. شهید آیت‌الله خامنه‌ای قدس الله نفسه الزکیه: در پاسخ نقل‌شده، دوچرخه‌سواری با رعایت حجاب اسلامی و در صورتی که مفسده‌ای نداشته باشد، بدون اشکال دانسته شده است.
۲. آیت‌الله فاضل لنکرانی: در پاسخ نقل‌شده، درباره فعالیت‌هایی که موجب جلب توجه نامحرم می‌شوند، محدودیت‌هایی مطرح شده و رانندگی با رعایت حجاب کامل، در شرایطی که موجب جلب توجه نامحرم نشود، بدون اشکال دانسته شده است.
۳. آیت‌الله مکارم شیرازی: در پاسخ نقل‌شده، رانندگی با رعایت حجاب اسلامی بدون اشکال دانسته شده و درباره دوچرخه‌سواری و اسب‌سواری، حضور در میان زنان و دور بودن از دید نامحرمان مورد تأکید قرار گرفته است.
۴. آیت‌الله تبریزی: در پاسخ نقل‌شده، رانندگی با رعایت حجاب اسلامی بدون اشکال دانسته شده و درباره دوچرخه‌سواری و اسب‌سواری، انجام آن در میان زنان و دور از دید نامحرمان مطرح شده است.
۵. آیت‌الله بهجت: در پاسخ نقل‌شده، درباره رانندگی و نیز دوچرخه‌سواری و اسب‌سواری، رعایت حجاب و نبود مفسده مورد توجه قرار گرفته است.
تذکر مهم: مطالب بالا بازگویی مضمون پاسخ‌هایی است که در متن اولیه به دفاتر مراجع نسبت داده شده‌اند. چون تاریخ و نشانی دقیق استفتائات ارائه نشده است، برای استناد قطعی به نظر هر مرجع، لازم است متن اصلی پاسخ از دفتر رسمی همان مرجع بررسی شود. همچنین این پاسخ‌ها درباره موتورسواری به‌طور مستقل و با جزئیات کافی اطلاعاتی ارائه نمی‌کنند؛ بنابراین نباید حکم موتورسواری را بدون بررسی فتوای مربوط به آن، عیناً از حکم دوچرخه‌سواری نتیجه گرفت.
جمع‌بندی
اصل دوچرخه‌سواری یا موتورسواری زنان را نمی‌توان بدون توجه به شرایط، در همه موارد حرام دانست. رعایت حجاب شرعی، پرهیز از رفتارهای حرام و توجه به مفسده احتمالی از موضوعات مهم در این مسئله است. با توجه به تفاوت برخی فتاوا و ضرورت بررسی شرایط هر فعالیت، بهتر است بانوان برای تشخیص وظیفه شرعی خود به استفتائات معتبر و فتوای مرجع تقلیدشان مراجعه کنند.
همچنین روایات مربوط به سوار شدن زنان بر زین در آخرالزمان، بدون بررسی سند و دلالت، به‌تنهایی دلیل کافی برای حرام دانستن دوچرخه‌سواری یا موتورسواری زنان نیستند.
منبع: استفتائات منسوب به دفاتر مراجع تقلید؛ برای استناد دقیق، مراجعه به متن رسمی استفتائات ضروری است.
افزودن دیدگاه جدید