سلسله مباحث رزق و روزی - جلسه نهم: تناسب روزی با کوشش / استاد علی‌پور

سلسله مباحث رزق و روزی | جلسه نهم - تناسب روزی با کوشش | استاد علی‌پور

آیا روزی هر انسان با کوشش او تناسب دارد؟ در جلسه نهم، استاد علی‌پور رابطه بین تلاش و روزی را از منظر قرآن و روایات بررسی می‌کند و نقش کوشش، توکل و تقدیر الهی را در رسیدن به روزی توضیح می‌دهد.

آیا تلاش، روزی را زیاد می‌کند؟

در جلسات قبل گفتیم که رزق هر موجودی در خلقتش تضمین شده است. حالا این سؤال پیش می‌آید: اگر رزق تضمین شده، پس چرا باید تلاش کنیم؟ آیا روزی هر انسان با کوشش او تناسب دارد؟

در جلسه نهم، استاد علی‌پور به این پرسش مهم پاسخ می‌دهد.

قرآن درباره تلاش و روزی چه می‌گوید؟

قرآن کریم رابطه مستقیمی بین تلاش و نتیجه برقرار کرده است:

«وَأَن لَّیْسَ لِلْإِنسَانِ إِلَّا مَا سَعَىٰ» (نجم: ۳۹)
برای انسان چیزی نیست جز آنچه تلاش کرده است.

«وَأَن سَعْیَهُ سَوْفَ یُرَىٰ» (نجم: ۴۰)
و به زودی تلاش او دیده خواهد شد.

«هُوَ الَّذِی جَعَلَ لَکُمُ الْأَرْضَ ذَلُولًا فَامْشُوا فِی مَنَاکِبِهَا وَکُلُوا مِن رِّزْقِهِ» (ملک: ۱۵)
او کسی است که زمین را برای شما رام کرد، پس در اطراف آن راه بروید و از روزی او بخورید.

استاد علی‌پور توضیح می‌دهد که قرآن تلاش را شرط رسیدن به نتیجه می‌داند. روزی تضمین شده است، اما رسیدن به آن از مسیر تلاش می‌گذرد.

روایات درباره تلاش و روزی

اهل‌بیت (علیهم السلام) هم بر اهمیت تلاش تأکید کرده‌اند:

امام علی (علیه السلام) می‌فرماید: «الرِّزْقُ مَقْسُومٌ وَ الطَّلَبُ سُنَّةٌ» یعنی روزی تقسیم شده است، اما طلب کردن آن سنت است.

امام صادق (علیه السلام) می‌فرماید: «إِنَّ اللَّهَ تَبَارَکَ وَ تَعَالَى قَسَمَ الْمَعِیشَةَ فِی الدُّنْیَا وَ جَعَلَ لِکُلِّ شَیْءٍ قَدْرًا» یعنی خداوند معیشت را در دنیا تقسیم کرده و برای هر چیزی اندازه‌ای قرار داده است.

پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) می‌فرماید: «طَلَبُ الْحَلَالِ فَرِیضَةٌ عَلَى کُلِّ مُسْلِمٍ» یعنی طلب روزی حلال بر هر مسلمانی واجب است.

نقش کوشش در رسیدن به روزی

استاد علی‌پور سه نقش مهم برای کوشش ذکر می‌کند:

• اول، کوشش شرط رسیدن به رزق است. رزق تضمین شده، اما از مسیر تلاش به دست می‌آید. همان‌طور که پرنده برای رسیدن به روزی‌اش پرواز می‌کند، انسان هم باید برای رسیدن به روزی‌اش تلاش کند.
• دوم، کوشش باعث افزایش رزق می‌شود. بخشی از رزق، اکتسابی است و با تلاش بیشتر، افزایش می‌یابد. کسی که بیشتر تلاش کند، معمولاً روزی بیشتری به دست می‌آورد.
• سوم، کوشش باعث برکت رزق می‌شود. رزقی که با تلاش و عرق جبین به دست آید، برکت بیشتری دارد و ماندگارتر است.

تناسب روزی با کوشش یعنی چه؟

استاد علی‌پور توضیح می‌دهد که تناسب روزی با کوشش چند معنا دارد:

معنای اول: هر کس به اندازه تلاشش روزی می‌برد. کسی که بیشتر تلاش کند، بیشتر به دست می‌آورد.

معنای دوم: نوع تلاش، نوع روزی را تعیین می‌کند. کسی که در مسیر علم تلاش کند، روزی علمی می‌برد و کسی که در مسیر تجارت تلاش کند، روزی مالی.

معنای سوم: کیفیت تلاش مهم است. تلاش با نیت درست، با توکل و با رعایت حلال، روزی با برکتی به همراه دارد.

نکته مهم: تقدیر و تلاش در کنار هم

یکی از سؤالات رایج این است که اگر رزق مقدر شده، پس تلاش چه فایده‌ای دارد؟

استاد علی‌پور پاسخ می‌دهد که تقدیر و تلاش در تضاد نیستند. تقدیر الهی بر اساس نظام علت و معلول است و تلاش یکی از علت‌های رسیدن به روزی است.

به تعبیر ایشان، خداوند رزق را مقدر کرده، اما این تقدیر بر اساس تلاش انسان است. یعنی اگر تلاش کنی، به همان رزق مقدر می‌رسی و اگر تلاش نکنی، از آن محروم می‌مانی.

مثال‌هایی از تناسب روزی با کوشش

استاد علی‌پور چند مثال می‌زند:

کشاورز: کشاورزی که زمین را شخم می‌زند، بذر می‌پاشد و آبیاری می‌کند، محصول بیشتری برداشت می‌کند. همان زمین برای کسی که تلاش نکند، محصولی ندارد.

تاجر: تاجری که بازار را می‌شناسد، با مشتریان خوب رفتار می‌کند و در کارش جدیت دارد، سود بیشتری می‌برد.

دانشجو: دانشجویی که بیشتر مطالعه می‌کند، نمرات بهتری می‌گیرد و آینده شغلی بهتری دارد.

محیط کار: کسی که در کارش مهارت کسب کند، مسئولیت‌پذیر باشد و خلاقیت نشان دهد، فرصت‌های شغلی بهتری پیدا می‌کند.

تلاش درست چگونه است؟

استاد علی‌پور ویژگی‌های تلاش درست را این‌گونه برمی‌شمارد:

• تلاش با نیت درست: تلاش برای تأمین معیشت حلال، خودش عبادت است.
• تلاش با توکل: هم تلاش کن، هم به خدا توکل داشته باش. تلاش بدون توکل، اضطراب می‌آورد و توکل بدون تلاش، تنبلی است.
• تلاش از راه حلال: تلاش باید از مسیر مشروع باشد. تلاش در راه حرام، روزی را برکت نمی‌دهد.
• تلاش با برنامه: تلاش بی‌برنامه، نتیجه چندانی ندارد. باید با برنامه‌ریزی و هدف‌گذاری تلاش کرد.
• تلاش مستمر: تلاش باید مداوم باشد، نه مقطعی. رزق با تلاش مستمر به دست می‌آید.

جمع‌بندی جلسه نهم

روزی هر انسان با کوشش او تناسب دارد. رزق تضمین شده است، اما رسیدن به آن از مسیر تلاش می‌گذرد. تقدیر الهی بر اساس نظام علت و معلول است و تلاش یکی از علت‌های رسیدن به روزی است. تلاش درست، تلاشی است که با نیت درست، توکل، حلال، برنامه و استمرار همراه باشد. در جلسه دهم به عوامل افزایش رزق مادی می‌پردازیم.