سلسله مباحث رزق و روزی - جلسه پانزدهم: روزی سرسخت‌تر از اجل در جستجوی انسان / استاد علی‌پور

سلسله مباحث رزق و روزی - جلسه پانزدهم: روزی سرسخت‌تر از اجل در جستجوی انسان | استاد علی‌پور

حدیث می‌گوید روزی سرسخت‌تر از اجل در جستجوی انسان است. یعنی چه؟ چرا این حدیث برای آرامش و توکل ما مهم است؟ در این جلسه، استاد علی‌پور به این پرسش‌ها پاسخ می‌دهد.

حدیثی شگفت‌انگیز

در جلسه چهاردهم گفتیم که رابطه انسان و روزی دوطرفه است. حالا در این جلسه، استاد علی‌پور به یک حدیث معروف و عمیق می‌پردازد:

«إِنَّ الرِّزْقَ لَیَطْلُبُ الْعَبْدَ أَشَدَّ مِنْ طَلَبِ الْأَجَلِ»
همانا روزی، شدیدتر از اجل (مرگ) به دنبال بنده می‌آید.

این حدیث از امام علی (علیه السلام) نقل شده و پیام بسیار مهمی دارد.

معنی حدیث

استاد علی‌پور این حدیث را این‌گونه توضیح می‌دهد:

• اول، روزی حتماً به انسان می‌رسد. همان‌طور که مرگ حتماً به سراغ هر کسی می‌آید، روزی هم حتماً به سراغ هر کسی می‌آید. هیچ کس از مرگ فرار نمی‌کند، هیچ کس هم از روزی خود محروم نمی‌شود.
• دوم، روزی با اصرار بیشتر به دنبال انسان است. حدیث می‌گوید روزی «سرسخت‌تر» از اجل به دنبال انسان است. یعنی روزی با اصرار و پافشاری بیشتری به دنبال ما می‌آید.
• سوم، پس نگران روزی نباش. اگر مرگ که حتمی است به سراغت می‌آید، روزی که سرسخت‌تر از مرگ است حتماً به سراغت خواهد آمد. پس چرا نگرانی؟
• چهارم، اما این به معنای دست‌روی‌دست‌گذاشتن نیست. همان‌طور که برای زنده ماندن تلاش می‌کنی و از مرگ فرار می‌کنی، برای روزی هم باید تلاش کنی.

استاد علی‌پور یک تشبیه زیبا می‌کند: روزی مثل سایه‌ات می‌ماند. هر کجا بروی، سایه‌ات به دنبال توست. حتی اگر فرار کنی، سایه‌ات از تو جدا نمی‌شود. روزی هم همین‌طور است. هر کجا بروی، روزی‌ات به دنبال توست.

اما نکته مهم: سایه فقط وقتی دیده می‌شود که نور باشد. روزی هم فقط وقتی به دست می‌آید که تلاش باشد.

چرا این حدیث مهم است؟

استاد علی‌پور دلایل اهمیت این حدیث را این‌گونه برمی‌شمارد:

• اول، کاهش نگرانی: بسیاری از انسان‌ها نگران روزی هستند. این حدیث نگرانی را کاهش می‌دهد و آرامش را به انسان برمی‌گرداند.
• دوم، افزایش توکل: وقتی بدانی روزی حتماً به تو می‌رسد، توکلت به خدا بیشتر می‌شود.
• سوم، تلاش بدون اضطراب: می‌توانی تلاش کنی، اما بدون اضطراب و استرس. چون می‌دانی روزی‌ات حتماً می‌رسد.
• چهارم، تمرکز بر بندگی: وقتی نگرانی از روزی کم شود، می‌توانی بهتر بر بندگی تمرکز کنی.
• پنجم، قناعت: وقتی بدانی روزی مقدر شده، به آنچه می‌رسی قانع می‌شوی و حرص نمی‌زنی.

حدیث‌های مشابه

امام علی (علیه السلام) در جای دیگر می‌فرماید: «لَوْ أَنَّ أَحَدَکُمْ فَرَّ مِنْ رِزْقِهِ لَأَدْرَکَهُ کَمَا یُدْرِکُهُ الْمَوْتُ» یعنی اگر یکی از شما از روزی خود فرار کند، روزی به او می‌رسد همان‌طور که مرگ به او می‌رسد.

امام باقر (علیه السلام) می‌فرماید: «الرِّزْقُ مَضْمُونٌ لِلْعِبَادِ وَ الْعَمَلُ غَیْرُ مَضْمُونٍ» یعنی روزی برای بندگان تضمین شده، اما عمل تضمین نشده است.

پیامبر اکرم (صلی الله علیه وآله وسلم) می‌فرماید: «مَنْ أَصْبَحَ وَ الدُّنْیَا أَکْبَرُ هَمِّهِ فَلَیْسَ مِنَ اللَّهِ فِی شَیْءٍ» یعنی کسی که صبح کند و دنیا بزرگ‌ترین همّ او باشد، از خدا چیزی ندارد.

نکته مهم: فرق بین روزی و اجل

استاد علی‌پور به یک نکته ظریف اشاره می‌کند: اجل یک بار می‌رسد، اما روزی هر روز می‌رسد. مرگ یک بار به سراغ انسان می‌آید و تمام. اما روزی هر روز و هر لحظه به سراغ انسان می‌آید.

پس اگر روزی سرسخت‌تر از اجل به دنبال ماست، یعنی هر روز و هر لحظه خداوند در حال روزی‌رسانی به ماست. این نشانه رحمت و لطف بی‌پایان خداوند است.

پس چرا برخی فقیرند؟

اگر روزی سرسخت‌تر از اجل به دنبال ماست، پس چرا برخی انسان‌ها فقیر هستند؟

استاد علی‌پور پاسخ می‌دهد:

• اول، روزی مقدر با روزی اکتسابی فرق دارد. روزی مقدر حتماً می‌رسد، اما روزی اکتسابی به عوامل مختلفی بستگی دارد.
• دوم، فقر ممکن است آزمایش باشد. خداوند برخی را با فقر آزمایش می‌کند تا صبر آنها را بسنجد.
• سوم، فقر ممکن است نتیجه گناه باشد. برخی گناهان باعث کاهش روزی می‌شوند.
• چهارم، فقر ممکن است نتیجه تنبلی باشد. کسی که تلاش نمی‌کند، به روزی کمتری می‌رسد.
• پنجم، فقر ممکن است موقتی باشد. برخی دوره‌های فقر موقتی هستند و بعد از آن گشایش می‌آید.

درس عملی از این حدیث

استاد علی‌پور یک درس عملی می‌دهد: هر روز صبح که از خواب بیدار می‌شوی، به خودت بگو: روزی من امروز به سراغم می‌آید، من فقط باید بروم و آن را دریافت کنم. این نگاه، هم توکل را افزایش می‌دهد و هم انگیزه تلاش را.

جمع‌بندی

حدیث «روزی سرسخت‌تر از اجل به دنبال انسان است» پیام عمیقی دارد: روزی حتماً به انسان می‌رسد، پس نگران نباش. اما این به معنای دست‌روی‌دست‌گذاشتن نیست. باید تلاش کنی، اما بدون اضطراب. این حدیث توکل، آرامش و قناعت را به انسان می‌دهد.