دیپلماسی کیپا در برابر انزوای حجاب؛ استاندارد دوگانه در ساختار آموزشی باکو

دیپلماسی کیپا و انزوای حجاب؛ استاندارد دوگانه در باکو - ابوکاظم حسنی

اعزام نماینده رسمی جمهوری آذربایجان از مدرسه یهودی باکو به مجمع بین المللی «صدای مردم» در بوداپست، بحث درباره تفاوت رفتار با نمادهای مذهبی در مدارس دولتی این کشور را برجسته کرده است. این یادداشت، این تفاوت را در چارچوب استاندارد دوگانه آموزشی بررسی می کند.

▬♦▬♦▬♦▬♦▬♦▬♦

دیپلماسی کیپا و انزوای حجاب؛ استاندارد دوگانه در ساختار آموزشی باکو

نویسنده: ابوکاظم حسنی

اعزام «زامیر ایسایف»، خاخام ارشد و مدیر مدرسه شماره ۴۶ باکو، به عنوان نماینده رسمی جمهوری آذربایجان در مجمع بین‌المللی «صدای مردم» در بوداپست، ابعاد تازه‌ای از تناقضات بنیادین حاکمیت مستقر در قبال مقوله مذهب را عیان کرده است. در شرایطی که تریبون‌های وابسته به باکو در پایتخت‌های اروپایی مانور تساهل و همزیستی مسالمت‌آمیز اجرا می‌کنند، توده مسلمان این سرزمین در مدارس دولتی با محدودیت‌های شدید انضباطی برای حفظ واجبات شرعی خویش روبه‌رو هستند.

ویترین‌سازی فرامرزی و خوش‌خدمتی به محافل صهیونیستی:
فعالیت بدون مانع مدرسه یهودی باکو و آزادی کامل دانش‌آموزان آن در استفاده از کیپا، نقشی کلیدی در کارزار تبلیغاتی دستگاه حاکمه برای نمایش یک چهره مداراگر و مدرن در غرب ایفا می‌کند. گماردن چهره‌های وابسته به نهادهای مذهبی یهود در جایگاه سفیران فرهنگی، تلاشی هدفمند برای جلب رضایت کانون‌های اثرگذار در واشنگتن و تل‌آویو است. این سیاست با هدف تثبیت تصویر باکو به عنوان متحدی راهبردی برای جریان‌های صهیونیستی در حوزه قفقاز به کار گرفته می‌شود.

تبعیض ساختاریافته در سیاست‌های آموزشی:
مقایسه فضای حاکم بر مدرسه شماره ۴۶ با وضعیت مدارس دولتی کشور، گواهی آشکار بر رفتارهای گزینشی در اجرای قوانین است. در چارچوب حاکمیت فعلی، استفاده از نمادهای مذهبی تنها زمانی پذیرفته می‌شود که به کار اهداف تبلیغاتی در عرصه دیپلماسی خارجی بیاید. در نقطه مقابل، رعایت حجاب از سوی دانش‌آموزان و معلمان مسلمان، تخطی از انضباط آموزشی نامیده شده و با توبیخ، محرومیت از تحصیل و اخراج پاسخ داده می‌شود. این دوگانگی ثابت می‌کند مفاهیم ادعایی مانند اداره عرفی آموزش، صرفاً پوششی اداری برای کنترل و تضعیف سبک زندگی جامعه متدین است.

تعمیق گسست اجتماعی و واکنش افکار عمومی:
انتصاب یک خاخام برای نمایندگی بین‌المللی کشور در کنار ممانعت از ورود دختران محجبه به کلاس‌های درس، آتش اعتراضات را در شبکه‌های اجتماعی و افکار عمومی شعله‌ور ساخته است. جامعه مسلمان به درستی این پرسش را مطرح می‌کند که چرا آزادی وجدان و عقیده به امتیازی ویژه برای اقلیت‌های همسو بدل شده، در حالی که باورهای عمیق اکثریت شهروندان تهدیدی علیه نظم عمومی تلقی می‌شود؟ این سیاست‌های نامتوازن، مرز میان دستگاه اداری و بدنه مذهبی جامعه را شفاف‌تر کرده است.

در نتیجه:
اقدامات نمایشی باکو در همایش‌های بین‌المللی قادر به لاپوشانی واقعیت‌های میدانی این سرزمین نخواهد بود. حاکمانی که برای تثبیت موقعیت خود به مانورهای تبلیغاتی و خوشایند محافل خارجی دل بسته‌اند، پیامدهای اجتماعی این تبعیض آشکار را دست‌کم گرفته‌اند. تحقیر باورهای اسلامی توده مردم قفقاز به بهای کسب اعتبار در محافل خاص، حاصلی جز انسجام بیشتر جامعه مؤمنان برای احقاق حقوق بنیادین خود و به چالش کشیدن سیاست‌های یکدست‌ساز نخواهد داشت.